Аннотация

Изилдөөнүн негизги максаты – башталгыч класстагы мектеп окуучуларынын билим алуусун баалоо жана мониторинг жүргүзүү процессинин учурдагы абалын, көйгөйлөрүн жана келечектүү багыттарын аныктоо. Изилдөөнүн актуалдуулугу Кыргыз Республикасында билим берүүнүн сапатын жогорулатуу, мектеп окуучуларынын жетишкендиктерин так жана обьективдүү баалоо, билим берүү мекемелеринде окутуунун эффективдүүлүгүн арттыруу зарылчылыгы менен негизделет. Мунун алкагында баалоо билим берүү процесси менен тыгыз байланышта жүрүшү керектиги белгиленет. Ал окуучулардын билим алуудагы жетишкендиктерин мезгил-мезгили менен баалап, жеке өнүгүүсүнө ылайык түзөтүүлөрдү киргизүүгө, ошондой эле мугалимдин сабак өтүү усулдарын ырааттуу жакшыртууга өбөлгө түзөт. Макалада формативдик (калыптандыруучу) жана суммативдик (жыйынтыктоочу) баалоо түшүнүктөрү кеңири баяндалып, алардын мазмундук өзгөчөлүктөрү, ишке ашыруу жолдору жана билим берүүдө тийгизген таасирлери салыштырмалуу талданат. Формативдик баалоо – бул окуучунун күнүмдүк үйрөнүү процессинде ага үзгүлтүксүз байланыш берүү аркылуу, ийгиликтерге жеткирүүчү метод катары каралат. Анда өз алдынча баалоо, бири-бирин баалоо, жазуу жана оозеки пикир берүү сыяктуу ыкмалар камтылат. Бул ыкмалар окуучунун жигердүү катышуусун, сынчыл ой жүгүртүүсүн жана жоопкерчилигин өнүктүрүүгө жардам берет. Ошондой эле, макалада баалоо критерийлерин иштеп чыгуу, мугалим менен окуучунун ортосундагы баарлашууну бекемдөө, окуучунун ийгилигин жекече эске алуу жана ар кандай билим деңгээлиндеги окуучулар үчүн тең мүмкүнчүлүктөрдү түзүү маселелери көтөрүлөт. Автор тарабынан эл аралык практикага негизделген баалоо моделдеринин артыкчылыктары жана аларды кыргыз билим берүү системасына интеграциялоо ыкмалары мисалдар менен көрсөтүлөт. Изилдөөнүн жыйынтыгында башталгыч класстарда билим сапатын жогорулатуу үчүн конкреттүү сунуштар берилет. Анда баалоо окуучунун жетишкендигин гана эмес, жалпы билим берүү процессинин натыйжалуулугун жогорулаткан комплекстүү механизм катары каралат

Негизги сөздөр

формативдик баалоо; суммативдик баалоо; окуу жетишкендиктери; баалоо критерийлери; активдүү окутуу; окуучулардын мотивациясы; билим берүү технологиялары

Колдонулган булактар

  1. Abildina, S., Kopbalina, K., Musina, V., & Beisenbayeva, A. (2021). Features of assessment of primary school students in the context of updated educational content. Bulletin of the Karaganda University. Pedagogy Series, 101(1), 13-18. doi: 10.31489/2021Ped1/13-18.
  2. Black, P., Harrison, C., Lee, C., Marshall, B., & William, D. (2004). Working inside the black box: Assessment for learning in the classroom. Phi Delta Kappan, 86(1), 8-21. doi: 10.1177/003172170408600105.
  3. Bogatyreva, Yu.I., & Morkovina, I.A. (2023). On the relevance of developing readiness for monitoring the assessment of the quality of education in future teachers. International Research Journal, 11(137), article number 47. doi: 10.23670/IRJ.2023.137.79.
  4. Epaneshnikov, V.V., & Vinogradov, V.L. (2024). Monitoring the effectiveness of forming technological competence of schoolchildren: A process approach. Problems of Modern Pedagogical Education, 85(1), 148-150.
  5. Gouëdard, P. (2021). Developing indicators to support the implementation of education policies (OECD education working papers, No. 255). Paris: OECD Publishing. doi: 10.1787/b9f04dd0-en.
  6. Guidance Note of the European Commission on Ethics and Data Protection. (2021, July). Retrieved from https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/docs/2021-2027/horizon/guidance/ethics-and-data-protection_he_en.pdf.
  7. Information System for Admission of Children to School and Kindergarten (Mektep). (n.d.). Retrieved from https://mektep.edu.gov.kg/.
  8. Janicka-Panek, T. (2018). Key competences defined by the European Union and their inclusion in grades 1-3 of primary school in Poland. Scientific Bulletin of Mukachevo State University. Series “Pedagogy and Psychology”, 4(2), 236-240. doi: 10.31339/2413-3329-2018-2(8)-236-240.
  9. Kaldybaev, S.K., & Esenalieva, G.A. (2020). Main research areas on pedagogical assessment. Modern Higher School: Innovative Aspect, 12(3(49)), 46-55. doi: 10.7442/2071-9620-2020-12-3-46-55.
  10. Karpushina, Yu.A., & Kutuzova, Z.Yu. (2022). Features of measurement and assessment of universal competencies in university students. Concept, 6, 139-153. doi: 10.24412/2304-120X-2022-11049.
  11. Khamzina, S.A., Nizovskaya, I.A., Fadeeva, G.N., & Maatkerimova, A.D. (2016). Assessment of reading skills in primary schools: Methodological guidance. Bishkek: Papyrus Print.
  12. Kolomiets, D.L. (2013). Forecasting the development of an educational institution based on monitoring the use of variable primary education systems. Modern Problems of Science and Education, 3.
  13. Konovalchuk, V.N. (2005). Modelling of variable educational space in primary school. News of Higher Educational Institutions. North Caucasian Region. Social Sciences, S3, 104-110.
  14. Kopytova, N.E. (2003). Monitoring in the education system: Basic concepts, problems, possibilities. Gaudeamus, 1(3), 91-97.
  15. Kovalchuk, T.I., & Kozoriz, O.S. (2020). Monitoring the influence of the preschool education facility on development of the child. Humanities Studios: Pedagogy, Psychology, Philosophy, 8(1), 13-21. doi: 10.31548/hspedagog2020.01.013.
  16. Kovalenko, I.V. (2012). Pedagogical monitoring as a means of managing the quality of education. News of Tula State University. Humanities, 1-2, 262-271.         
  17. Kuvshinkova, I.A., & Reshetnikova, E.V. (2024). Motivational monitoring in the system of regional additional education of children. Modern Education: Science and Practice, 1(22).
  18. Ministry of Education and Science of the Kyrgyz Republic. (n.d.). Retrieved from https://edu.gov.kg/.
  19. Musabekova, G.A. (2008). On the development of giftedness in children in the context of an innovative school. Bulletin of the Kostroma State University. Series: Pedagogy. Psychology. Sociokinetics, 14(6), 50-53.
  20. Orolov, S., Mamyraeva, Zh., & Akylbek kyzy, N. (2023). System for assessing the skills of primary school students. Retrieved from https://arch.kyrlibnet.kg/uploads/NSUOROLOV2023-2.pdf.
  21. Program for the Development of Education in the Kyrgyz Republic for 2021-2040. (2021, May). Retrieved from https://cbd.minjust.gov.kg/158227/edition/1070465/ru.
  22. Resolution of the Cabinet of Ministers of the Kyrgyz Republic No. 393 “The State Educational Standard of General School Education of the Kyrgyz Republic”. (2022, July). Retrieved from https://edu.gov.kg/media/uploads/2022/09/09/zijlce.pdf.
  23. Rustamova, L. (2015). The essence and meaning of the integration of the subject cognition of the world in fine arts and music lessons in elementary grades. Science and School, 5, 195-198.
  24. Sadovaya, V.V. (2013). Formation of professional competence of future primary school teachers in the information and educational environment. Kazan Pedagogical Journal, 2(97), 27-32.
  25. Tsymbal, S. (2020). Teacher digital competence: Bringing education to the next level. Humanities Studios: Pedagogy, Psychology, Philosophy, 8(1), 22-26. doi: 10.31548/hspedagog2020.01.022.
  26. UNESCO. (2023). Concept note for the 2024/5 Global Education Monitoring Report on leadership and education. doi: 10.54676/SUOE3951.
  27. UNESCO. (2024). Global education monitoring report summary, 2024/5: Leadership in education: Lead for learning. doi: 10.54676/ZNLI9227.
  28. USAID Project “Time to Read!” (2018). Retrieved from https://edu.gov.kg/media/files/3fef05d9-a234-4817-8be9-0e4ffa86529d.pdf.
  29. Ye, S., Onpium, P., & Ying, F. (2024). The effectiveness of a 3D interactive learning environment as a mechanism for sharing and retaining knowledge. Scientific Bulletin of Mukachevo State University. Series “Pedagogy and Psychology”, 10(2), 17-28. doi: 10.52534/msu-pp2.2024.17.
  30. Zhakupova, G.S. (2017). The education system of the Kyrgyz Republic at the present stage. Problems of Pedagogy, 4(27), 9-12.