Аннотация

Глобализация жана ички трансформациялар доорунда билим берүү системасы жаңы чакырыктарга ылайыктап, билимди берүү менен чектелбестен, адамдын жалпы өнүгүшүнө да өбөлгө түзүшү керек. Бул макаланын актуалдуулугу глобализация жана ички өзгөрүүлөр, ошондой эле Кыргызстандагы социалдык-экономикалык өзгөрүүлөр шартында адамдын потенциалын өнүктүрүү үчүн эффективдүү адамды өнүктүрүү билим берүү чөйрөсүн түзүү керектигинде. Макаланын максаты Кыргызстандын шартында адамдын потенциалын түзүү жана өнүктүрүүдө адамды өнүктүрүү билим берүү чөйрөсүнүн ролун аныктоо, ошондой эле ар түрдүү социалдык топтордогу жеке өсүш жана өзүн-өзү өнүктүрүүдө ийгиликтүү болууга таасир эткен негизги факторлорду аныктоо. Макалада убагына жараша, координацияланган, жеке багытталган билим берүү чөйрөсүн түзүү маселелери каралган, мында бардык компоненттер системдүү жана максаттуу түрдө байланыштырылган: уюштуруучулуктехнологиялык, предметтик-мейкиндиктик жана социалдык. Билим берүү мекемелеринде адамды өнүктүрүүчү билим берүү чөйрөсүн түзүүнүн негизги багыттары жана ыкмалары ачылган. Жөнөкөй жана максаттуу ыкманы колдонуу маанилүүлүгү белгиленген, мында уюштуруучулук-технологиялык, предметтик-мейкиндиктик жана социалдык компоненттер бириктирилет. Изилдөөнүн жыйынтыктары билим берүү программаларын жана практикаларын жакшыртуу боюнча сунуштарды иштеп чыгуу үчүн колдонулушу мүмкүн, ал студенттердин жеке потенциалын өнүктүрүүгө багытталган. Макала билим берүү чөйрөсүнүн ролун түшүнүүгө өз салымын кошот жана замандын чакырыктарына ылайык ийгиликтүү жана адаптацияланган инсанды калыптандырууда маанилүү болуп саналат

Негизги сөздөр

жеке багытталган билим берүү чөйрөсү; ЖӨЧ компоненттери; билим берүү системасы; жеке өсүү; билим берүү чөйрөсү

Колдонулган булактар

  1. Asmolov, A.G. (2015). Psychology of modernity: The challenges of uncertainty, complexity and diversity. Psychological Studies, 8(40), 1-11. doi: 10.54359/ps.v8i40.550.
  2. Baeva, I.A. (2005). Conceptual foundations and principles of creating psychological safety in the educational environment. In Psychology of education: Regional experience. Materials of the Second national scientific and practical conference (pp. 35-36). Moscow: All-Russian public organization “Federation of educational psychologists of Russia”.
  3. Bordovsky, G.A. (2012). Challenges of the modern education system for a school teacher. Professional Education in Russia and Abroad, 2(6), 6-10.
  4. Dubrovina, I.V. (2010). Psychology: Textbook. Moscow: Academia.
  5. Dubrovina, I.V., & Lubovsky, D.V. (2017). Developing psychological culture of schoolchildren as a means of supporting implementation of basic education standards. Psychological Science and Education, 22(6), 25-33. doi: 10.17759/pse.2017220602.
  6. Gordeeva, T.O. (2016). Motivation: New approaches, diagnostics, practical recommendations. Siberian Psychological Journal, 62, 38-53. doi: 10.17223/17267080/62/4.
  7. Gordeeva, T.O. (2017). Scales of internal and external academic motivation of schoolchildren. Psychological Science and Education, 22(2), 65-74. doi: 10.17223/17267080/62/4.
  8. Ivanova, I., & Martyniuk, I. (2024). Characteristics of the thinking style of student youth. Humanities Studios: Pedagogy, Psychology, Philosophy, 12(4), 61-77. doi: 10.31548/hspedagog/4.2024.61.
  9. Khabieva, E.R. (2017). Psychological characteristics of trusting relationships of adolescent and young schoolchildren. (Doctoral dissertation, Jusup Balasagyn Kyrgyz National University, Bishkek, Kyrgyz Republic).
  10. Kiryanova, M. (2024). The educator’s information and digital competence as a foundation for professional success in the context of the information and educational environment. Pedagogical Sciences, 27(2), 63-72. doi: 10.33989/25242474.2024.2.63.
  11. Korotenko, V.A., et al. (Eds.). (2021). Safety lessons: A teaching guide (2nd ed). Bishkek: BIOM.
  12. Law of the Kyrgyz Republic No. 179. “On Education”. (2023, August). Retrieved from https://cbd.minjust.gov.kg/43419/edition/1273902/ru.
  13. Leontiev, D.A. (2014). Psychology of choice: Personal prerequisites and personal consequences of choice. Psychological Journal, 35(6), 56-68. doi: 10.17223/17267080/62/3.
  14. Leontiev, D.A. (2016). Self-regulation, resources and personal potential. Siberian Psychological Journal, 62, 18-37. doi: 10.17223/17267080/62/3.
  15. Muratalieva, N.Kh. (2020). Reflection in the professional development of a future psychologist. Bulletin of Science and Practice, 6(11), 401-407. doi: 10.33619/2414-2948/60/50.
  16. Muratalieva, N.Kh., Kutanova, R.A., & Sukhodubova, N.A. (2024). Psychological and pedagogical features of the educational environment of schools in the Kyrgyz Republic. Scientific and Methodological Journal: Education Quality Management, 6, 3-9. doi: 10.33619/2414-2948/60/50.
  17. Polivanova, K.N. (2020). New educational discourse: The well-being of schoolchildren. Cultural-Historical Psychology, 16(4), 26-34. doi: 10.17759/chp.2020160403.
  18. Seligman, M. (2002). Authentic happiness: Using the new positive psychology to realize your potential for lasting fulfillment. New York: Simon & Schuster.
  19. Yakimanskaya, I.S. (1996). Person-oriented learning in a modern school. Moscow: Sentiabr.
  20. Yasvin, V.Ya. (2018). Research of the educational environment in domestic psychology: From methodological discussions to empirical results. News of Saratov University. New series. Series Philosophy. Psychology. Pedagogy, 18(1), 80-88. doi: 10.18500/1819-7671-2018-18-1-80-90.
  21. Yasvin, V.Ya. (2019). School environment as an object of measurement: Examination, design management. Moscow: Narodnoe Obrazovanie.
  22. Yuan, Y., & Fang, L. (2016). Cultivating college students’ national culture identity based on English education. English Language Teaching Archives, 9(5), 192-196. doi: 10.5539/elt.v9n5p192.