Аннотация

Бул изилдөөнүн актуалдуулугу Глобалдашуу жана студенттердин көп маданияттуу коомдо лингвистикалык гана эмес, маданияттар аралык компетенттүүлүктү өнүктүрүүгө болгон муктаждыгынын өсүшү менен шартталган. Кыргызстандын билим берүү системасында англис тилин окутууда улуттук-маданий контекстти эске алуу өзгөчө мааниге ээ, бул чет тилин тереңирээк үйрөнүүгө гана эмес, студенттердин маданий окшоштугун калыптандырууга, алардын маданияттар аралык байланыш маселелерин үйрөнүүгө болгон мотивациясын жогорулатууга өбөлгө түзөт. Бул иштин максаты кыргыз коомунун маданий реалдуулуктарын жана каада-салттарын эске алуу менен англис тилин натыйжалуу окутууну камсыз кылган педагогикалык шарттарды аныктоо жана сүрөттөө, ошондой эле ЖОЖдун билим берүү процессинде бул милдетти ишке ашыруунун оптималдуу жолдорун аныктоо болуп саналат. Изилдөөдө илимий жана окуу адабияттарын теориялык талдоо, окутуучулар менен студенттерди анкеталоо, окуу процессине байкоо жүргүзүү, ошондой эле Кыргызстандын жогорку окуу жайларында иштеп жаткан билим берүү программаларын салыштырып талдоо ыкмалары колдонулган. Жүргүзүлгөн иштин натыйжасында чет тилин окутуу процессине маданий компонентти киргизүүнүн заманбап ыкмалары изилденип, учурдагы окуу материалдары жана методикалык колдонмолор талданып, мугалимдер туш болгон типтүү кыйынчылыктар жана боштуктар аныкталды. 120 респондент катышкан сурамжылоо көрсөткөндөй, окутуучулардын 78 % англис тилин үйрөтүүдө улуттук-маданий контекстти эске алуу маанилүү деп эсептешет, бирок 42 %гана мындай элементтерди билим берүү процессине системалуу түрдө киргизишет. Студенттердин 67 % маданий адаптацияланган материалдарды колдонууда предметке болгон кызыгуунун жогорулагандыгын белгилешти, ал эми 59 % тапшырмаларга жана темаларга Кыргыз контекстин көбүрөөк киргизүүнү каалагандыгын билдиришти. Мындан тышкары, бул методду ишке ашыруу үчүн мугалимдерге кошумча методикалык иштеп чыгуулар жана практикалык көрсөтмөлөр керек экени аныкталды. Иштин практикалык мааниси анын натыйжаларын Кыргызстандын билим берүү чөйрөсүнүн шарттарына ыңгайлашкан маданияттар аралык коммуникативдик компетенцияны калыптандырууга көмөктөшүүчү программаларды иштеп чыгууда жана ишке ашырууда колдонуу мүмкүнчүлүгүндө турат. Табылгалар англис тили мугалимдери, Методисттер, окуу китептеринин авторлору жана мугалимдер үчүн үзгүлтүксүз билим берүү стандарттарын жана программаларын иштеп чыккан мекемелер үчүн пайдалуу болушу мүмкүн

Негизги сөздөр

маданияттар аралык окутуу; тилдик компетенция; окуу материалдарын адаптациялоо; улуттук өзгөчөлүктөр; педагогикалык тажрыйба; билим берүү чөйрөсү

Колдонулган булактар

  1. Abdalla, H., & Moussa, A. (2024). Culturally responsive teaching: Navigating models and implementing effective strategies. Acta Pedagogia Asiana, 3(2), 91-100. doi: 10.53623/apga.v3i2.432.
  2. Amangeldiyev, S. (2023). Importance of intercultural communicative competence in language teaching. Scientific Collection “InterConf”, 145, 254-258.
  3. American Sociological Association (ASA). (2018). Code of ethics. Retrieved from https://www.asanet.org/wp-content/uploads/asa_code_of_ethics-june2018a.pdf.
  4. Asipova, N.A., & Karybekova, N.M. (2016). Social pedagogical basis of learning foreign languages by bilingual students. Science, New Technologies and Innovations of Kyrgyzstan, 5, 200-202.
  5. Batunan, D., Kweldju, S., & Wulyani, A.N. (2023). Portraying Indonesian EFL teachers’ perceptions and teaching practices on intercultural communicative competence. In Proceedings of the International seminar on language, education, and culture (pp. 56-65). Dordrecht: Atlantis Press. doi: 10.2991/978-2-38476-038-1_7.
  6. Bérešová, J. (2019). Developing intercultural communicative competence in local ELT. Berlin: Peter Lang Verlag. doi: 10.3726/b15123.
  7. Corbett, J. (2003). An intercultural approach to English language teaching. Bristol: Multilingual Matters. doi: 10.21832/9781853596858.
  8. Cushner, K. (2017). Intercultural training for educators. In Y.Y. Kim (Ed.), The international encyclopedia of intercultural communication (pp. 1-9). Hoboken: John Wiley & Sons. doi: 10.1002/9781118783665.ieicc0188.
  9. Erdogan, I., & Okumuslar, M. (2020). Intercultural sensitivity and ethnocentrism levels of theology students in a Turkish University sample. Religions, 11(5), article number 237. doi: 10.3390/rel11050237.
  10. Gedik Bal, N. (2023). In-service teachers’ intercultural sensitivity. Teaching English as a Second Language Electronic Journal (TESL-EJ), 27(2). doi: 10.55593/ej.27106a2.
  11. Gedik Bal, N., & Savas, P. (2020). Intercultural competence in the eyes of state school English language teachers in Turkey. Journal of Language and Education, 6(2), 51-70. doi: 10.17323/jle.2020.10327.
  12. Kadyrkulova, U.K., & Abylasynova, G.I. (2020). Current stage, challenges and perspectives of multicultural education in the Kyrgyz Republic. In R. Valeeva (Ed.), Teacher education – IFTE 2019, vol. 78. European proceedings of social and behavioural sciences (pp. 56-64). Brussels: European Publisher. doi: 10.15405/epsbs.2020.01.8.
  13. Kang, X., Hu, D., Wu, Y., & Luo, J. (2025). Evaluating academic motivation among Chinese secondary EFL learners: Validation and measurement invariance. BMC Psychology, 13(1), article number 235. doi: 10.1186/s40359-025-02573-8.
  14. Koşar, G., Dolapçıoğlu, S.D., & Akbana, Y.E. (2025). Intercultural education in English-as-a-foreign-Language (EFL) teaching: What do pre-service EFL teachers think about it? Sage Open, 15(4). doi: 10.1177/21582440251393889.
  15. Leotta, P.C. (2021). The relevance of an intercultural approach in teaching English for academic purposes. In Á. Herrero, C. Cambra, D. Urda, J. Sedano, H. Quintián & E. Corchado (Eds.), The 11th international conference on European transnational educational (ICEUTE 2020). Advances in intelligent systems and computing (vol. 1266, pp. 181-186). Cham: Springer. doi: 10.1007/978-3-030-57799-5_19.
  16. Nurgalynova, С. (2024). Enhancing language competence through cultural diversity: Exploring EFL teaching strategies in Kazakhstan. Eurasian Science Review, 2(2), 143-148. doi: 10.63034/esr-52.
  17. Park, E. (2022). Teaching intercultural communicative competence in the Asian EFL context: A systematic research synthesis. Studies in British and American Language and Literature, 146, 329-352. doi: 10.21297/ballak.2022.146.329.
  18. Qian, Y., Zhang, W., & Liu, T. (2023). Harnessing the power of large language models for empathetic response generation: Empirical investigations and improvements. In Findings of the Association for Computational Linguistics: EMNLP (pp. 6516-6528). Singapore: Association for Computational Linguistics. doi: 10.18653/v1/2023.findings-emnlp.433.
  19. Scarino, A., Crichton, J., & O’Neill, F. (2016). Developing students’ intercultural capabilities: A case study in higher education. Melbourne: Monash University. doi: 10.4225/03/583aa4aaa9de6.
  20. Serdiuk, N. (2023). Methodology and organization of professional research and academic integrity in the formation of a modern foreign language and literature teacher. Professional Education: Methodology, Theory and Technologies, 9(1), 159-179. doi: 10.31470/2415-3729-2023-17-159-179.
  21. Shih, Y.-H. (2024). Culturally responsive curriculum: A systematic overview. Edelweiss Applied Science and Technology, 8(6), 6917-6925. doi: 10.55214/25768484.v8i6.3493.
  22. Shokhidova, M. (2023). Using case study to develop students’ intercultural competence in EFL classrooms. Central Asian Journal of Literature, Philosophy and Culture, 4(5), 327-331. doi: 10.51699/cajlpc.v4i5.880.
  23. Smakova, K., & Paulsrud, B. (2020). Intercultural communicative competence in English language teaching in Kazakhstan. Issues in Educational Research, 30(2), 691-708.
  24. Xu, A., Ahmad, N.K., & Rahman, S.N. (2024). Impact of multicultural literature on intercultural communicative competence development in English language education: A systematic review. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 23(11). doi: 10.26803/ijlter.23.11.16.
  25. Yuldasheva, G. (2023). Assessing intercultural communicative competence of EFL students. International Conference on Higher Education Teaching, 1(1), 36-40.
  26. Zhou, X., Karabalaeva, G., Ma, C., Wang, C., & Ding, Q. (2024). Cultural aspect of education in pedagogical research in Kyrgyzstan and China. Scientific Herald of Uzhhorod University. Series “Physics”, 56, 1059-1069. doi: 10.54919/physics/56.2024.105eu9.
  27. Zulferdi, L.A., & Husna, N.I. (2022). Exploring intercultural capability on Indonesian teachers of English: A narrative study. JEELS (Journal of English Education and Linguistics Studies), 9(2), 411-431. doi: 10.30762/jeels.v9i2.544.