Аннотация

Билим берүүнүн санариптик трансформациясы шартында, чет тилдерди үйрөтүү процессинде маалыматтык-коммуникациялык технологияларды (МКТ) натыйжалуу интеграциялоого муктаждык күчөөдө. Бул изилдөөнүн максаты: Жогорку окуу жайында немис тилин үйрөтүүдө санариптик ресурстардын жана интерактивдүү ыкмалардын педагогикалык мүмкүнчүлүктөрүн аныктоо. Изилдөө 2024-2025-окуу жылында Ж. Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинде немис тилин санариптик технологияларды колдонуп эксперименталдык түрдө үйрөтүү убагында алынган маалыматтарды талдоого негизделген (70 студент, 4 окуу тобу тандалып алынды). Методдор катары илимий адабияттарды талдоо, алдыңкы педагогикалык тажрыйбаны жалпылоо, байкоо жана салыштырмалуу талдоо колдонулган. Иш жүзүндө контексттик окутуунун, компьютер аркылуу жана маданияттар аралык коммуникациянын теориялык аспектери изилденген. Санариптик платформалар, мультимедиялык жана аутентикалык ресурстар (социалдык тармактар, YouTube-каналдар, блогдор), ошондой эле ЖИ-куралдары – чат-боттор, адаптивдүү колдонмолор жана автоматтык текшерүү сервистери анализденген. Аралаш окутуу технологияларын колдонуу студенттердин мотивациясын жогорулатууга, туруктуу чет тилдик компетенттүүлүктү калыптандырууга жана чыгармачыл жөндөмдөрдү өнүктүрүүгө көмөк берет деген жыйынтыкка келинди. Санариптик материалдарды тандоонун лингводидактикалык маанисин эске алган критерийлери аныкталып, аларды ийгиликтүү киргизүүнүн мисалдары келтирилген. Салттуу жана инновациялык ыкмаларды айкалыштыруу немис тилин үйрөтүүнүн сапатын жана натыйжалуулугун жогорулатат деп көрсөтүлгөн. Изилдөөнүн жыйынтыктары чет тилдердин мугалимдери, методисттер жана ЖОЖдордо жана квалификацияны жогорулатуу системасында санариптик технологияларды тил үйрөтүү практикасына киргизүүчү билим берүү программаларды иштеп чыгуучулар үчүн пайдалуу болушу мүмкүн

Негизги сөздөр

билим берүүнүн санариптешүүсү; интерактивдүү технологиялар; коммуникативдик ыкма; чет тилдик компетенттүүлүк; окутуу чөйрөсү; өз алдынча ишти уюштуруу; мультимедиялык ресурстар

Колдонулган булактар

  1. Alkhawaja, M.I., Halim, M.S.A., & Afthanorhan, A. (2021). Technology anxiety and its impact on e-learning system actual use in Jordan public universities during the Coronavirus disease pandemic. European Journal of Educational Research, 10(4), 1639-1647. doi: 10.12973/eu-jer.10.4.1639.
  2. Alshiha, M.B., & Al-Abdullatif, A.M. (2024). Gamification in flipped classrooms for sustainable digital education: The influence of competitive and cooperative gamification on learning outcomes. Sustainability, 16(23), article number 10734. doi: 10.3390/su162310734.
  3. Arkabayev, N., Kuduyev, A., & Sulaymanov, A. (2023). Teaching Python language in school: Problems and effective methods. Bulletin of Osh State University. Pedagogy. Psychology, 1(2), 24-29. doi: 10.52754/16948742_2023_1(2)_3.
  4. ChatGPT. (n.d.). Retrieved from https://chat.openai.com.
  5. Dashko, Yu. (2023). Information technologies in the educational process: Features and advantages. Pedagogical Sciences, 6(2), 46-51. doi: 10.33989/2524-2474.2023.82.295094.
  6. Deutsche Welle (DW). (n.d.). Retrieved from https://www.dw.com/en.
  7. Diachuk, O. (2024). Adapting curricula to the requirements of the modern digital environment. Professional Education: Methodology, Theory and Technologies, 10(1), 10-21. doi: 10.69587/pemtt/1.2024.10.
  8. Duolingo. (n.d.). Retrieved from https://www.duolingo.com/.
  9. Fitri, Y., & Putro, N.H.P.S. (2021). EFL teachers’ perception of the effectiveness of ICT-ELT integration during the COVID-19 pandemic. In Proceedings of the International conference on educational sciences and teacher profession (ICETeP 2020) (pp. 502-508). Dordrecht: Atlantis Press. doi: 10.2991/assehr.k.210227.086.
  10. Gerlich, M. (2025). AI tools in society: Impacts on cognitive offloading and the future of critical thinking. Societies, 15(1), article number 6. doi: 10.3390/soc15010006.
  11. Grammarly. (n.d.). Retrieved from https://www.grammarly.com.
  12. Guidance Note of the European Commission on Ethics and Data Protection. (2021, July). Retrieved from https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/docs/2021-2027/horizon/guidance/ethics-and-data-protection_he_en.pdf.
  13. Han, H., et al. (2023). RECIPE: How to integrate ChatGPT into EFL writing education. In L@S ‘23: Proceedings of the tenth ACM conference on learning @ Scale (pp. 416-420). New York: Association for Computing Machinery. doi: 10.1145/3573051.3596200.
  14. Hogan-Brun, G., & Whittle, R. (1997). The potential of multi-media for foreign language learning: A critical evaluation. Computers and the Humanities, 31, 451-457. doi: 10.1023/A:1001061914294.
  15. Jun, M., & Lucas, T. (2024). Gamification elements and their impacts on education: A review. Multidisciplinary Reviews, 8(5), article number 2025155. doi: 10.31893/multirev.2025155.
  16. Kazak, Yu. (2021). Specific features of smart-technologies use in the vocational training of would-be German teachers training. Psychological and Pedagogical Problems of Modern School, 2(6), 73-78. doi: 10.31499/2706-6258.2(6).2021.247595.
  17. Kompanets, N.M. (2019). The use of information and communication technologies to activate the cognitive activity of students when learning foreign languages. Pedagogy of Creative Personality Formation in Higher and Secondary Schools, 66(1), 61-64. doi: 10.32840/1992-5786.2019.66-1.12.
  18. Kovalenko, V., Marienko, M., & Sukhikh, A. (2021). Use of augmented and virtual reality tools in a general secondary education institution in the context of blended learning. Information Technologies and Learning Tools, 86(6), 70-86. doi: 10.33407/itlt.v86i6.4664.
  19. Kyrylchuk, O., Holiak, V., & Tverdokhlib, O. (2024). Assessment of the effectiveness of German language teaching methods in context of distance learning. Bulletin of Science and Education. Series “Philology”, 4(22), 187-200. doi: 10.52058/2786-6165-2024-4(22)-187-200.
  20. Li, B. (2021). Ready for online? Exploring EFL teachers’ ICT acceptance and ICT literacy during COVID-19 in Mainland China. Journal of Educational Computing Research, 60(1), 196-219. doi: 10.1177/07356331211028934.
  21. Lingvist. (n.d.). Retrieved from https://www.lingvist.com.
  22. Martín, A.C., Alario-Hoyos, C., & Kloos, C.D. (2019). Smart education: A review and future research directions. Proceedings, 31(1), article number 57. doi: 10.3390/proceedings2019031057.
  23. Mein Deutschbuch. (n.d.). Retrieved from https://www.mein-deutschbuch.de.
  24. Mizza, D., & Rubio, F. (2024). Creating effective blended language learning courses: A research-based guide from planning to evaluation. Cambridge: Cambridge University Press. doi: 10.1017/9781108355285.
  25. Notion. (n.d.). Retrieved from https://www.notion.so.
  26. Ocen, S., Elasu, J., Aarakit, S.M., & Olupot, C. (2025). Artificial intelligence in higher education institutions: Review of innovations, opportunities and challenges. Frontiers in Education, 10, article number 1530247. doi: 10.3389/feduc.2025.1530247.
  27. Oneţ, A.E. (2025). The use of AI in education. Positive aspects and potential risks. International Conference Knowledge-Based Organization, 31(2), 196-202. doi: 10.2478/kbo-2025-0068.
  28. Puente-Torre, P., Delgado-Benito, V., Rodríguez-Cano, S., & García-Delgado, M.Á. (2025). The impact of technology on anxiety management in university students. Behavioral Sciences, 15(3), article number 310. doi: 10.3390/bs15030310.
  29. Quizlet. (n.d.). Retrieved from https://www.quizlet.com.
  30. Ramírez, J.R., Castilla, L.R., & Alvarez, A.P. (2024). Research using AI as a reliable source. New challenges for teachers in higher education. Retrieved from https://www.researchgate.net/publication/390644413_Research_using_AI_as_a_reliable_source_New_challenges_for_teachers_in_higher_education.
  31. Tan, X., Cheng, G., & Ling, M.H. (2025). Artificial intelligence in teaching and teacher professional development: A systematic review. Computers and Education: Artificial Intelligence, 8, article number 100355. doi: 10.1016/j.caeai.2024.100355.
  32. Tarasenko, R., Amelina, S., Kazhan, Y., & Bondarenko, O. (2022). The use of AR elements in the study of foreign languages at the university. arXiv:2202.09161. doi: 10.48550/arXiv.2202.09161.
  33. Telnova, A.D. (2025). Application of systems based on artificial intelligence in the field of education. Science Bulletin, 1(6(87)), 1591-1600.
  34. Teng, M.F. (2022). The effectiveness of multimedia input on vocabulary learning and retention. Innovation in Language Learning and Teaching, 17(3), 738-754. doi: 10.1080/17501229.2022.2131791.
  35. Wei, L., & Li, X. (2024). A systematic review of critical thinking development in information and communication technology-supported English as a foreign language teaching from 2015 to 2024. Forum for Linguistic Studies, 6(6). doi: 10.30564/fls.v6i6.7478.
  36. Würffel, N. (2010). Learning German as a foreign and second language in electronic environments. In H.-J. Krumm (Ed.), German as a foreign and second language. An international handbook. Band 2 (pp. 1227-1242). Berlin: Walter de Gruyter.
  37. Xiao, Y., & Hew, K.F. (2024). Personalized gamification versus one-size-fits-all gamification in fully online learning: Effects on student motivational, behavioral and cognitive outcomes. Learning and Individual Differences, 113, article number 102470. doi: 10.1016/j.lindif.2024.102470.
  38. Zhamaliyeva, A.K., & Shaimerdenova, G.O. (2021). Multimedia technologies in teaching a foreign language. Journal of Sciences, 11(44(4)), 19-25.