Аннотация

Бул макаланын максаты – санариптик трансформация шартында педагогикалык кадрлардын санариптик көндүмдөрүн өнүктүрүү маселелерин изилдөө жана инновациялык технологияларды колдонуу жана аларды заманбап билим берүү чөйрөсүнө интеграциялоо. Изилдөөнүн жүрүшүндө санариптик билим берүү, педагогдордун санариптик компетенттүүлүгүн жогорулатуу боюнча стратегиялар жана кесиптик өсүүнүн негизги факторлору талданган. Макалада санариптик билим берүү технологияларынын окуу процессиндеги ролу жана мугалимдердин санариптик компетенттүүлүгүн өнүктүрүү маселелери каралган. Санариптик технологияларды интеграциялоо билим берүүнүн эффективдүүлүгүн жана жеткиликтүүлүгүн жогорулатууга багытталган. Изилдөөнүн жүрүшүндө Кыргыз Республикасынын билим берүү системасын санариптештирүү процесси, анын негизги багыттары жана алынган натыйжалар талданган. Педагогдордун технологиялык компетенттүүлүгүнүн үч деңгээли каралган: негизги санариптик сабаттуулук, технологиялык жана профессионалдык ишмердүүлүктү уюштуруу, маалыматтык сабаттуулук. Изилдөөнүн алкагында жогорку окуу жайларынын окутуучулары жана студенттери катышкан эксперимент жүргүзүлдү. Эксперименттик топтор санариптик билим берүү платформаларын (Google Classroom, Moodle, Zoom ж.б.) жана интерактивдүү окутуу ыкмаларын (видеоуроктор, онлайн тестирлөө, санариптик симуляциялар) колдонушту. Кириш жана жыйынтык тесттеринин натыйжаларын салыштыруу студенттердин билим деңгээлинде болгон өзгөрүүлөрдү талдоого мүмкүндүк берди. Эксперименттин натыйжалары санариптик технологияларды колдонгон топто билимдерди өздөштүрүү көрсөткүчтөрү 25-30% га жогорулаганын көрсөттү. Мындан тышкары, студенттердин аналитикалык ой жүгүртүүсү, критикалык мамиле жана өз алдынча билим алуу өнүккөнү байкалган. Мугалимдердин санариптик сабаттуулугун жогорулатуу ошондой эле билим берүү процессинин эффективдүүлүгүнө чоң таасирин тийгизди. Жүргүзүлгөн изилдөө санариптик билим берүү технологияларынын студенттердин жана педагогдордун кесиптик өнүгүүсүнө оң таасирин тийгизгенин тастыктады. Бирок, инфраструктуранын жетишсиздиги, санариптик теңсиздик жана мугалимдерди окутууда кыйынчылыктар сыяктуу көйгөйлөр чечилбей калды. Санариптик технологияларды эффективдүү колдонуу үчүн мугалимдерди системалуу окутуу жана билим берүү мекемелеринин техникалык камсыздандыруусун жакшыртуу зарыл

Негизги сөздөр

санариптик билим берүү; мугалимдердин компетенттүүлүгү; инновациялык технологиялар; онлайн окутуу; санариптик сабаттуулук; интерактивдүү методдор; профессионалдык өнүгүү

Колдонулган булактар

  1. Alenezi, M., Wardat, S., & Akour, M. (2023). The need of integrating digital education in higher education: Challenges and opportunities. Sustainability, 15(6), article number 4782. doi: 10.3390/su15064782.
  2. Bond, M., Bedenlier, S., Marín, V.I., & Händel, M. (2021). Emergency remote teaching in higher education: Mapping the first global online semester. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 18, article number 50. doi: 10.1186/s41239-021-00282-x.
  3. Diachuk, O. (2024). Adapting curricula to the requirements of the modern digital environment. Professional Education: Methodology, Theory and Technologies, 10(1), 10-21. doi: 10.69587/pemtt/1.2024.10.
  4. Du Plooy, E., Casteleijn, D., & Franzsen, D. (2024). Personalized adaptive learning in higher education: A scoping review of key characteristics and impact on academic performance and engagement. Heliyon, 10(21), article number e39630. doi: 10.1016/j.heliyon.2024.e39630.
  5. Guidance Note of the European Commission on Ethics and Data Protection. (2021, July). Retrieved from https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/docs/2021-2027/horizon/guidance/ethics-and-data-protection_he_en.pdf.
  6. Haleem, A., Javaid, M., Qadri, M.A., & Suman, R. (2022). Understanding the role of digital technologies in education: A review. Sustainable Operations and Computers, 3, 275-285. doi: 10.1016/j.susoc.2022.05.004.
  7. HSE. (2018). 12 solutions for new education. Retrieved from https://www.hse.ru/data/2018/04/06/1164671180/Doklad_obrazovanie_Web.pdf.
  8. Imanaliev, K. (2023). Digitalization must be integral to education. Retrieved from https://kutbilim.kg/news/inner/kanybek-imanaliev-sanaripteshtir-bilim-ber-protsessinin-azhyragys-b-l-g-bolushu-kerek/.
  9. Ismailova Navazi, N. (2025). ICT competence of a school leader. Scientific Bulletin of Mukachevo State University. Series “Pedagogy and Psychology”, 11(2), 53-59. doi: 10.52534/msu-pp2.2025.53.
  10. Kochin, V.P., Vorotnitskiy, Yu.I., & Zherelo, A.V. (2020). Virtualization of educational institutions’ network infrastructure. Digital Transformation, 1, 51-56. doi: 10.38086/2522-9613-2020-1-51-56.
  11. Kolykhmatov, V.I. (2018). Modern teacher digital skills in the conditions of digitalization of education. Scientific Notes of the P.F. Lesgaft University, 9, 152-158.
  12. Kolykhmatov, V.I. (2020). Digital literacy and skills of a modern teacher. Scientific Notes of the P.F. Lesgaft University, 8(186), 156-160. doi: 10.34835/issn.2308-1961.2020.8.p156-160.
  13. Korol, A.D. (2014). Informatization of education and person-oriented principle: How to teach everyone in a similar way but differently. Pedagogika, 114(2), 64-74. doi: 10.15823/p.2014.005.
  14. Kurbatskiy, A.N., & Vorotnitskiy, Yu.I. (2017). IT-education under conditions of digital transformation. Digital Transformation, 1, 7-12.
  15. Li, Y. (2021). Professional development of teachers in the context of education digitalization. Professional Education and Society, 3, 208-212.
  16. Mozhayeva, G.V. (2017). Digitalization in modern education: From online courses to data analysis. Tomsk: Tomsk State University.
  17. Redecker, C., & Punie, Y. (2017). European framework for the digital competence of educators: DigCompEdu. Luxembourg: Publications Office of the EU. doi: 10.2760/159770.
  18. Rostelecom Center for Strategic Innovations. (2018). Monitoring of global trends in digitalization. Retrieved from https://www.company.rt.ru/projects/digital_trends/2018.pdf.
  19. Saleem, S., Aziz, M.U., Iqbal, M.J., & Abbas, S. (2025). AI in education: Personalized learning systems and their impact on student performance and engagement. The Critical Review of Social Sciences Studies, 3(1), 2445-2459. doi: 10.59075/c35qa453.
  20. Serditova, N.E., & Belotserkovsky, A.V. (2020). Education, quality and the digital transformation. Higher Education in Russia, 29(4), 9-15. doi: 10.31992/0869-3617-2020-29-4-9-15.
  21. Sobchenko, T. (2021). Development of digital competence in the training of future teachers in Ukraine and People’s Republic of China. Scientific Bulletin of Mukachevo State University. Series “Pedagogy and Psychology”, 7(1), 103-112. doi: 10.52534/msu-pp.7(1).2021.103-112.
  22. Sulaimanova, R.T., Asipova, N.A., & Muratalieva, M.A. (2021). Formation of pedagogical competence of future teachers. In E.G. Popkova & E. Zavyalova (Eds.), New institutions for socio-economic development (pp. 133-144). Berlin, Boston: De Gruyter. doi: 10.1515/9783110699869-014.
  23. Titova, S.V. (2022). Digital technologies in language education: Theory and practice. Limerick: Litres.
  24. Tregubova, T.M. (2020). Professional development of teachers: Conceptual ideas and benchmarking of best practices. Bulletin of the Chuvash State Pedagogical University named after I.Ya. Yakovlev, 2(107), 200-209. doi: 10.37972/chgpu.2020.107.2.025.
  25. Tsymbal, S. (2020). Teacher digital competence: Bringing education to the next level. Humanities Studios: Pedagogy, Psychology, Philosophy, 8(1), 22-26. doi: 10.31548/hspedagog2020.01.022.
  26. Turalbayeva, A., Zhubandykova, A., Nabuova, R., Buzaubakova, K., Mailybaeva, G., & Abdullina, G. (2021). Formation of information culture of students through information technology. World Journal on Educational Technology: Current Issues, 13(4), 794-805. doi: 10.18844/wjet.v13i4.6265.
  27. UNESCO. (n.d.). Digital learning and transformation of education. Retrieved from https://www.unesco.org/en/digital-education.
  28. Zaitsev, K.A. (2020). Study of online learning platforms in the digital educational environment. E-Scio, 7(46), 51-62.
  29. Zakharov, G.V., & Korostelev, O.V. (2021). Development of educational environment under digital transformation. Innovations and Investments, 12, 86-89.
  30. Zakharova, I.G. (2010). Information technologies in education. Moscow: Akademiya Publishing Center.