Аннотация

Студенттердин жогорку окуу жайларындагы ийгилиги же ийгиликсиздиги билим берүүнүн мазмунун жана академиялык жетишкендиктерге таасир этүүчү факторлорду терең талдоо зарылдыгына басым жасайт. Бул макалада студенттердин академиялык ийгилигин аныктоочу негизги факторлор, ошондой эле алардын калыптанышында академиялык чөйрөнүн ролу каралат. Изилдөөнүн илимий жана практикалык актуалдуулугу билим берүүнүн сапатына болгон талаптардын өсүшү жана студенттердин билим алуусунун натыйжаларына билим берүү чөйрөсүнүн таасиринин күчөшү менен шартталган. Изилдөөнүн максаты студенттердин академиялык ийгилигине таасир этүүчү негизги факторлорду аныктоо жана бул факторлордун академиялык чөйрө менен байланышын аныктоо болуп саналат. Иш системалык анализ, салыштырма метод, анкета, интервью жана корреляциялык анализ ыкмаларын колдонгон. Эмпирикалык маалыматтар Кыргызстандын жогорку окуу жайларында окуган студенттерди сурамжылоонун негизинде чогултулган. Натыйжада, академиялык ийгиликтин деңгээлине ички мотивация, мугалимдердин педагогикалык чеберчилиги, билим берүү чөйрөсүндөгү психологиялык климат, академиялык колдоо жана студенттердин кызматташтыгы олуттуу таасир этет. Академиялык чөйрө үч компоненттин жыйындысы катары каралат: инфраструктуралык, аксиологиялык жана коммуникативдик-уюштуруучулук. Илимий талдоо көрсөткөндөй, студенттердин ийгиликсиздигинин себептери катары – окуу жана жашоо үчүн жетишсиз шарттар, мугалимдердин студенттерге болгон мамилеси жана жогорку окуу жайынын корпоративдик маданиятынын идеалдуу моделге шайкеш келбестиги белгиленди. Илимий жаңылыгы – студенттердин академиялык ийгилигин шарттаган факторлор менен академиялык чөйрөнүн өз ара байланыштары биринчи ирет комплекстүү түрдө изилденип жатканында. Практикалык баалуулугу – алынган жыйынтыктар жогорку окуу жайлардын жетекчилигине, окутуучуларына жана билим берүү саясатын жүргүзүүчү адистерге академиялык чөйрөнү өркүндөтүү боюнча эффективдүү чечимдерди кабыл алууга негиз берет. Бул өз кезегинде студенттердин билим алуудагы жетишкендиктерин жогорулатууга түздөн-түз өбөлгө түзөт

Негизги сөздөр

академиялык ийгилик; билим берүү чөйрөсү; жогорку окуу жайы; мотивация; студенттердин жетишкендиги; академиялык колдоо; корпоративдик маданият

Колдонулган булактар

  1. Alekseeva, A. (2022). Value-semantic preconditions of professional success of the individual: Gender measure. Scientific Bulletin of Mukachevo State University. Series “Pedagogy and Psychology”, 8(4), 43-51. doi: 10.52534/msu-pp.8(4).2022.43-51.
  2. Belovolov, V.A., & Sultanbekov, T.I. (2014). Educational environment as a socio-pedagogical phenomenon. The World of Science, Culture, Education, 2(45), 52-54.
  3. Cheremiskina, I.I., & Rashchupkina, V.A. (2018). The image of a real and desired teacher in the perceptions of students. Territory of new opportunities. Bulletin of Vladivostok State University, 4(43), 144-149. doi: 10.24866/VVSU/2073-3984/2018-4/144-149.
  4. Guidance Note of the European Commission on Ethics and Data Protection. (2021, July). Retrieved from https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/docs/2021-2027/horizon/guidance/ethics-and-data-protection_he_en.pdf.
  5. Isaeva, N.I. (2014). Psychological assessment criteria of the university educational environment. Modern Problems of Science and Education, 6.
  6. Isaeva, N.V., & Borisova, L.V. (2013). Comparative analysis of national policies for the development of research university campuses. University Management: Practice and Analysis, 6(88), 74-87.
  7. Jafari, S., & Asgari, A. (2020). Predicting students’ academic achievement based on the classroom climate, mediating role of teacher-student interaction and academic motivation. Integration of Education, 24(1), 62-74. doi: 10.15507/1991-9468.098.024.202001.062-074.
  8. Khannanov, Sh.K. (2011). Environmental approach in sociology. Central Russian Bulletin of Social Sciences, 1(18), 72-76.
  9. Kostyu, S.I. (2015). Psychological and pedagogical background of contemporary student’s outlook formation. Scientific Bulletin of Mukachevo State University. Series “Pedagogy and Psychology”, 1(1), 116-121.
  10. Labunskaya, V.A., & Bzezyan, A.A. (2018). Appearance in the educational environment: Assessment, self-assessment, functional significance. Modern Education, 4, 8-18. doi: 10.25136/2409-8736.2018.4.27965.
  11. Lazarev, S.V. (2016). On the issue of factors influencing the results of learning at the university. Live Psychology, 3(2), 127-134.
  12. Lebedeva, T.V., Tsypin, A.P., & Sidorenko, V.S. (2016). Statistical analysis of factors influencing the academic performance of students at Russian universities. Intellect. Innovations. Investments, 9, 55-58.
  13. Makarova, L.N., & Startsev, M.V. (2017). Problem areas of interaction between teachers and students. Socio-Economic Phenomena and Processes, 12(5), 210-216. doi: 10.20310/1819-8813-2017-12-5-210-216.
  14. Netsenko, O.V. (2015). Man in space and environment: Towards the experience of scientific and pedagogical understanding. Values ​​and Meanings, 6(40), 29-38.
  15. Oganyan, A.A., & Khloptsov, D.M. (2018). Transformation of the global academic environment: Mechanisms and socio-economic consequences. Bulletin of Tomsk State University. Economics, 42, 22-40. doi: 10.17223/19988648/42/2.
  16. PISA. (2023). PISA in Kyrgyzstan: Situation, problems, prospects. Retrieved from https://pisa2025.usite.pro/news/about_pisa/2023-01-30-1.
  17. Report of the study on the topic “Assessing the quality of services provided by the J. Balasagyn State University”. (2023). Retrieved from https://www.knu.kg/ky/ru/wp-content/uploads/sites/2/2024/02/kpu_2023.pdf.
  18. Ryabova, T.V. (2020). University-teachers’ personality traits as predictors of academic failure of junior students. Kazan Pedagogical Journal, 1(138), 199-204. doi: 10.34772/KPJ.2020.138.1.030.
  19. Shaporov, A.M., Isaeva, E.R., Tyusova, O.V., Vanchakova, N.P., & Kulik, V.V. (2019). Analysis of factors influencing the success of students’ learning at a medical university. Scientific Notes of P.F. Lesgaft University, 6(172), 293-299.
  20. Sibanda, L., Iwu, C.G., & Benedict, О.H. (2015). Factors influencing academic performance of university students. Demography and Social Economy, 2(24), 103-115. doi: 10.15407/dse2015.02.103.
  21. Sivak, E.V., & Yudkevich, M.M. (2008). “Closed” academic environment and local academic conventions. Foresight, 2(4), 32-41.
  22. Tarasov, S.V. (2011). Educational environment: Concept, structure, typology. Bulletin of the Leningrad State University named after A.S. Pushkin, 3(3), 133-138.
  23. Tiwen, H. (2023a). Methods and means of developing academic talent of students in universities of the PRC. Professional Education: Methodology, Theory and Technologies, 9(2), 228-245. doi: 10.31470/2415-3729-2023-18-228-245.
  24. Tiwen, H. (2023b). Historical and pedagogical aspect of the development of the academic talent of students in abroad theory and practice. Professional Education: Methodology, Theory and Technologies, 9(1), 228-241. doi: 10.31470/2415-3729-2023-17-228-241.
  25. Ulug, M., Ozden, M., & Eryilmaz, A. (2011). The effects of teachers’ attitudes on students’ personality and performance. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 30, 738-742. doi: 10.1016/j.sbspro.2011.10.144.