Аннотация

Кытай орфографиясын өздөштүрүү дүйнөлүк билим берүүдө барган сайын маанилүү болуп баратат, бирок логографикалык эмес тилдик чөйрөдөн келген окуучулар туруктуу жана өзгөчө кыйынчылыктарга туш болушат. Борбор Азиялык студенттердин өзгөчө кыйынчылыктарын изилдөө максаттуу окутуу стратегияларын иштеп чыгуу үчүн маанилүү. Бул изилдөө Кыргызстан жана Өзбекстандан келген, дунган тилинде сүйлөгөн жана орус тилин эркин билген беш башталгыч деңгээлдеги студенттин кытай иероглифтерин жазуудагы черталар тартибиндеги каталардын процедуралык кыйынчылыктарын жана когнитивдик факторлорун аныктоого багытталган. Жазуу процессин жазып алуу жана талдоо үчүн акылдуу калем технологиясын колдонуп, изилдөөнүн авторлору окуу китебиндеги көчүрүү көнүгүүлөрү учурунда черталар тартибиндеги каталар боюнча маалыматтарды чогулткан. 1800 иероглиф боюнча 605 ката учурунун анализи ар бир студент үчүн катасы бар иероглифтердин орточо ката деңгээли 33,6 % экенин көрсөттү. Эң көп кездешкен ката түрлөрү: черталардын ырааттуулугу боюнча каталар (78,5 %), черталардын багыты боюнча каталар (19,3 %) жана черталардын инверсиясы феномени (2,2 %). Ырааттуулук каталарынын ичинен горизонталдык-вертикалдык тартиптин инверсиясы (31,4 %) жана компоненттердин тартибинин инверсиясы (28,6 %) көп кездешсе, багыт каталарынын арасында “ти” (提) жана “пье” (撇) черталарынын аралашып кетиши (52,1 %) басымдуу болгон. Жыйынтыктар дунган тилинин фонологиялык артыкчылыктары болгону менен, бул тил черталар тартибин туура аткарууга өбөлгө түзбөй турганын, бул процесс кириллица/орус жазуусунун адаттарынан олуттуу таасирленерин көрсөттү. Бул изилдөө Борбор Азиялык окуучулар туш болгон өзгөчө процедуралык тоскоолдуктарды түшүнүүнү тереңдетип, кытай иероглифтерин окутуунун натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн далилдерге негизделген чараларды сунуштайт

Негизги сөздөр

кытай иероглифтерин өздөштүрүү; черталар ырааттуулугу; дунган тили; каталарды талдоо; акылдуу калем технологиясы; кириллицанын таасири

Колдонулган булактар

  1. Allès, E. (2005). The Chinese-speaking Muslims (Dungans) of Central Asia: A case of multiple identities in a changing context. Asian Ethnicity, 6(2), 121-134. doi: 10.1080/14631360500135716.
  2. American Sociological Association (ASA). (2018). Code of ethics. Retrieved from https://www.asanet.org/wp-content/uploads/asa_code_of_ethics-june2018a.pdf.
  3. Ch’ng, L.C., Ting, H.L., & Chuah, K.M. (2018). Common mistakes in Chinese stroke writing among non-Chinese learners. Insight Journal, 2, 1-13.
  4. Chan, C.W.S. (2020). Does visual complexity (number of strokes, perimetric complexity, number of connected points, character type) matter in Chinese character recognition?  A mixed effect model analysis. (Undergraduate thesis, University of Hong Kong, Pok Fu Lam, Hong Kong).
  5. Chen, C., & Feng, L. (2016). A study of the writing rule of the Chinese-character stroke order and its related factors: A study of Italian Chinese-learning beginners. Journal of Yunnan Normal University (Teaching and Research on Chinese as A Foreign Language), 14(4), 6-11. doi: 10.16802/j.cnki.ynsddw.2016.04.003.
  6. Deng, S., & Hu, W. (2022). An examination of Chinese character writing errors: Developmental differences among Chinese as a foreign language learners. Journal of Chinese Writing Systems, 6(1), 39-51. doi: 10.1177/25138502211066611.
  7. Duan, X., & Cai, Z.G. (2024). Chinese character processing. Oxford Research Encyclopedia of Linguistics. doi: 10.1093/acrefore/9780199384655.013.1012.
  8. Han, Y., & Pankitwanitjalearn, N. (2021). Chinese writing error analysis of Nakhon Pathom Rajabhat University students and teaching strategy. In Proceedings of the 4th PIM International conference “Social Sciences and Humanities” (pp. 826-838). Tambon Bang Talat: Panyapiwat Institute of Managementю
  9. Hao, Y., Wang, X., & Yu, Q. (2021). Typological characteristics of interlanguage: Across native language types and L2 proficiency levels. Lingua, 257, article number 103085. doi: 10.1016/j.lingua.2021.103085.
  10. Hong, J.-C., Tai, K.-H., Hwang, M.-Y., & Lin, P.-H. (2021). Comparing the effects of stroke-appearing and stroke-disappearing on learning the order of strokes in Chinese characters. Frontiers in Psychology, 12. doi: 10.3389/fpsyg.2021.704457.
  11. Honkasalo, S. (2024). Kazakhstani Gansu Dungan as a contact language: An analysis of Russian influence. Languages, 9(2), article number 59. doi: 10.3390/languages9020059.
  12. Hou, F., & Jiang, X. (2022). Interference effects of radical markings and stroke order animations on Chinese character learning among L2 learners. Frontiers in Psychology, 13, article number 783613. doi: 10.3389/fpsyg.2022.783613.
  13. Hsiung, H.-Y., Chang, Y.-L., Chen, H.-C., & Sung, Y.-T. (2017). Effect of stroke-order learning and handwriting exercises on recognizing and writing Chinese characters by Chinese as a foreign language learners. Computers in Human Behavior, 74, 303-310. doi: 10.1016/j.chb.2017.04.022.
  14. Ismail, N.A.S.T., & Ghani, D.Z.A. (2021). Meta-analysis research on the usage of technology in handwriting for children. Open International Journal of Informatics, 9(2), 11-20.
  15. Jihua, R. (2011). Developing Chinese: Elementary comprehensive course 1 (2nd ed.). Beijing: Beijing Language and Culture University Press.
  16. Kokaisl, P. (2025). Dungan ethnicity in transformation: From totalitarianism to contemporary adaptation. Central Asian Survey, 1-21. doi: 10.1080/02634937.2024.2442441.
  17. Kong, M.Y. (2020). The association between children’s common Chinese stroke errors and spelling ability. Reading and Writing: An Interdisciplinary Journal, 33(3), 635-670. doi: 10.1007/s11145-019-09981-4.
  18. Lai, Y., & Zhang, X. (2021). Evaluating the stability of digital ink Chinese characters from CFL beginners based on center of gravity guided by calligraphy. In ICBDE '21: Proceedings of the 2021 4th International conference on big data and education (pp. 19-25). New York: Association for Computing Machinery. doi: 10.1145/3451400.3451404.
  19. Lai, Y., & Zhang, X. (2024). A study on influencing factors of dynamic Chinese character stroke writing behavior in CFL beginners using digital ink technology. Applied Mathematics and Nonlinear Sciences, 9(1), article number 20240705. doi: 10.2478/amns-2024-0705.
  20. Liang, Y., & Ng, S. (2024). Impact of stroke order on Chinese spelling in the Vietnamese Chinese as a second language context. Journal of Chinese Writing Systems, 9(1), 18-32. doi: 10.1177/25138502241294091.
  21. Looi-Chin, C., Hie-Ling, T., & Kee-Man, C. (2018). Common stroke mistakes in Chinese character writing among business administrative students. Academic Journal of Business and Social Sciences, 2(1), 1-10.
  22. Lui, K.F.H., Ye, Y., McBride, C., Yin, L., & Tse, C.-Y. (2023). Reduction in right lateralized N2 error response to stroke order violations in poor Chinese word spellers: A study on event-related potential markers for Chinese reading and spelling. Journal of Experimental Child Psychology, 229, article number 105625. doi: 10.1016/j.jecp.2023.105625.
  23. Stroke Order Specification for Common Characters in Modern Chinese. (2020, November). Retrieved from http://www.moe.gov.cn/jyb_sjzl/ziliao/A19/202103/W020210318300204215237.pdf.
  24. Sun, H., Wang, T., & Yu, M. (2024). Influence of stroke-order learning on Chinese character recognition among Chinese as a second language learners. System, 122, article number 103295. doi: 10.1016/j.system.2024.103295.
  25. Wong, L.H., Aw, G.P., Sun, H., Yen, C.C., Teo, C.G., & Wen, Y. (2023). Effects of a machine learning-empowered Chinese character handwriting learning tool on rectifying legible writing in young children: A pilot study-all databases. In J.L. Shih et al. (Eds.) Proceedings of the 31st International conference on computers in education (pp. 742-747). Taoyuan City: Asia-Pacific Society for Computers in Education. doi: 10.58459/icce.2023.1067.
  26. Xing, J., & Yang, M. (2021). Chinese character writing errors and Chinese character acquisition of intermediate level Korean Chinese learners. The Society for Chinese Humanities in Korea, 79, 133-145. doi: 10.35955/JCH.2021.12.79.133.
  27. Xu, J., & Jiang, X. (2022). The relationship between stroke order and the writing speed of Chinese characters among Chinese second language learners. Applied Linguistics, 1, 70-80. doi: 10.16499/j.cnki.1003-5397.2022.01.004.
  28. Yang, R., & Tian, C. (2024). A study on the relationship between stroke order accuracy and character form accuracy in Chinese character writing by Thai learners. Higher Education and Practice, 1, 105-113. doi: 10.62381/H241815.
  29. Zhang, J., Kang, L., Li, J., Li, Y., Bi, H., & Yang, Y. (2022). Brain correlates of Chinese handwriting and their relation to reading development in children: An fMRI study. Brain Sciences, 12(12), article number 1724. doi: 10.3390/brainsci12121724.