Аннотация

Бул макалада Кыргыз Республикасынын эгемендик доорундагы жарандык иденттүүлүгүнүн калыптануусундагы этностор аралык мамилелер, конфликтер, саясий процесстерге саясий анализ берилди. Постсоветтик мейкиндикте жаңыдан пайда болгон ар бир ӛлкӛ жарандык иденттүүлүктүн ӛзӛгүн түзгӛн ӛзүнүн улуттук тилин, маданиятын, каада-салтын сактап калуу үчүн изденип, мамлекеттик жана жарандык коом деңгээлдеринде тиешелүү иш-пландарын иштеп чыгуу, жарандык иденттүүлүктүн калыптануу процесстерин саясий кӛз караштан изилдеген окумуштуулардын илимий изилдӛӛлӛрү бар. Жарандык иденттүүлүк жарандар идентификациялаган топтордун кызыкчылыктары менен перспективаларын чагылдырган саясий аргументтердин айланасында куралат. Изилдӛӛнүн максаты туруктуу кыргыз мамлекетин курууга, этностор аралык ынтымакты чыңдоого ӛбӛлгӛ болуучу жарандык идентүүлүктүн маани-маңызын, абалын Кыргызстандагы негизги этностук топтордун мисалында илимий талдоо жана этностук айырмачылыктарын, алардын келечекте ӛзгӛрүү багыттарын аныктоо болуп саналат. Саясий иденттүүлүк тарыхына, расасына, этностук таандуулугуна, динине, гендердик ӛзгӛчӛлүгүнӛ, сексуалдык ориентациясына, маданиятына, артыкчылыктуу маалыматына, кесибине же хоббисине негизделген жарандык коомдук уюмдар аркылуу калыптанат. Ошентсе да кайсы бир топтун бардык мүчӛлӛрү сӛзсүз түрдӛ бирдей саясий иденттүүлүккӛ ээ боло бербейт. Этностор жана конфессиялар аралык конфликтер жаңы мамлекеттерди кошуп дүйнӛлүк аренада деструктивдүү тышкы күчтӛрдүн бар экендигин билдирип келет. Тилекке каршы мындай күчтӛр мамлекеттерди алсыратып, кӛптӛгӛн жарандардын ӛлүмү менен коштолуп башаламандыктар аймактарда туруксуздук жана согуш апаатын уюштурууларына түрткү болуп, мамлекеттик иденттүүлүктүн калыптануусуна терс таасирин тийгизип келет

Негизги сөздөр

этнос; этникалык топ; этностор аралык мамиле; иденттүүлүк; конфликт; мамлекет; жарандык коом; туруктуулук

Колдонулган булактар

[1] Security Council of the Kyrgyz Republic. (2011). No. 8.

[2] National Security of the Kyrgyz Republic. (2011). No. 225.

[3] Concept of the Kyrgyz Citizen in the Kyrgyz Republic for 2021-2026: Development of Citizens’ Self-Identity. (2020). Bishkek.

[4] Resolution of the Jogorku Kenesh of the Kyrgyz Republic. (2011).

[5] Achkasov, V.A., & Babaev, S.A. (2002). Mobilized ethnos: The ethnic dimension of modern Russian political culture. St. Petersburg: Publishing House of the St. Petersburg Philosophical Society.

[6] Huntington, S. (2004). Who are we? Challenges to American national identity. Moscow: AST Publishing, Transit Book.

[7] Mezhevich, N.M. (2008). Main directions of regional policy of the Russian Federation in 2 parts. Part 2: Mechanisms of regional policy. Moscow: Federal Communications Agency of St. Petersburg State University.

[8] Malinova, O.Y. (2005). Political studies and identity discourse. Political Science, 3, 12-17.

[9] Kaliev, A.S. (2023). The role of local self-government bodies and non-governmental organizations in resolving interethnic conflicts (ethnopolitical analysis). Bishkek.

[10] Formation of polyethnic and legal self-consciousness of citizens of Kyrgyzstan in the transitional period. (1999). Bishkek: Center for New Democracy and Social Changes.

[11] Omuraliev, N.A. (2012). Interethnic conflicts in the Kyrgyz Republic: Sociological analysis. Bishkek: Ilim.

[12] Elebaeva, A.B. (1996). Interethnic situation in Kyrgyzstan: New research forms. Renaissance and regress. Bishkek.

[13] Sukhanov, V.M. (2009). Regional political identity in Russia: Theoretical analysis, state, and future research. (Doctoral dissertation abstract, Saratov, Russian Federation).

[14] Bazakeeva, K.Zh., Satybaldieva, A.K., & Nurmatova, G.A. (2023). Moral and ethical issues of a person in the implementation of the “Kyrgyz citizen” concept in the Kyrgyz Republic. Bulletin of the Academy of Public Administration named after Jusup Abdrakhmanov under the President of the Kyrgyz Republic, 33, 52-57.

[15] Koshbakova, B.M. (2022). Sociocultural identity of the Kyrgyz in the context of globalization. Bulletin of J. Balasagyn Kyrgyz National University, 1(109), 137-144.

[16] Riker, P. (n.d.). Narrative identity. Retrieved from http://royallib.com/book/riker_p/povestvovatelnaya_identichnost.html.

[17] English Oxford Living Dictionaries. (n.d.). Retrieved from http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/identity; Huntington, S. (2004). Who are we? Challenges to American national identity (A. Bashkirov, Trans.). Moscow: AST Publishing, Transit Book.

[18] United Nations Statistics Division. (2012). Kyrgyzstan. Retrieved from https://unstats.un.org/unsd/demographic/meetings/wshops/Kazakhstan/2012/docs/Kyrgyzstan.ppt.