Аннотация

Фонетикалык мыйзамдар фонетикалык ҿнҥгҥҥгҿ тҥрткҥ берген жана аны шарттаган конкреттҥҥ учурларды аныктоого жардам берип, фонетикалык структуранын ҿнҥгҥшҥндҿгҥ мыйзамченемдҥҥлҥктҿрдҥ, тыбыштардын ортосундагы байланыштарды жана алардын трансформаци ясын ачып берет. Ҿз кезегинде фонетикалык ҿнҥгҥҥнҥн мыйзамченемдҥҥлҥктҿрҥн ачып берҥҥдҿ тыбыштык ҿзгҿрҥҥлҿргҿ байкоо жҥргҥзҥҥ менен гана чектелбестен, фонетикалык ҿнҥгҥҥгҿ тҥрткҥ берген жана аны шарттаган конкреттҥҥ учурларды аныктап чыгуу зарыл. Кыргыз тилиндеги созулма ҥндҥҥлҿр подсистемасынын ҿнҥгҥшҥнҿ жана калыптанышына тҿмҿнкҥдҿй фонетикалык кубулуштар таасирин тийгизген: 1) айтуу аракетин ҥнҿмдҿҿ принциби, 2) бошоӊдоо принциби, 3) биригҥҥ принциби, 4) тҥшҥп калуу принциби. Ар бир фонетикалык ҿзгҿрҥҥ физикалык, психологиялык жана социалдык жактан шартталган кҿп кырдуу кубулуш

Негизги сөздөр

созулма ҥндҥҥ, фонетикалык мыйзам, фонетикалык ҿнҥгҥҥ, аналогия, трансформация

Колдонулган булактар

  1. Musaev, S. Zh., Abdykerimova, A. E., & Sadykova, S. Z. (2020). Linguistics: Scientific cognition and history of linguistics (Vol. 1). Bishkek.

  2. Katsnelson, S. D. (1976). Sound laws and their internal mechanisms. In Language theory. Anglicistics. Celtic studies (pp. 56-63). Moscow: Nauka.

  3. Paul, H. (1960). Principles of language history (A. A. Kholodovich, Trans.). Moscow: Foreign Literature Publishing House.

  4. Baudouin de Courtenay, I. A. (1963). Selected works on general linguistics (Vol. 1). Moscow: USSR Academy of Sciences Press.

  5. Zhuravlev, V. K. (1984). The principle of hierarchy of sound changes in etymology. In Zh. Zh. Varbot & L. A. Gindin (Eds.), Etymology (pp. 60-66). Moscow: Nauka.

  6. Krasukhin, K. G. (2021). From the history of historical linguistics: Baudouin de Courtenay and language changes. Topics in the Study of Language, 2, 99-123.

  7. Abaev, V. I. (1933). On phonetic law. Language and Thought, 1, 1-14.

  8. de Saussure, F. (1977). Works on linguistics. Moscow: Progress.

  9. Medvedeva, T. V. (2015). On types and causes of sound changes. MSLU Bulletin, 1(712), 143-152.

  10. Panov, M. V. (1988). On the causes of phonetic changes. In Yu. D. Desheriev & L. P. Krysin (Eds.), The influence of social factors on language functioning and development (pp. 41-55). Moscow: Progress.

  11. Kubryakova, E. S. (1987). Reflections on analogy. In The essence, development and functions of language (pp. 43-51). Moscow: Nauka.

  12. Sapir, E. (1993). Selected works in linguistics and cultural studies (A. Kibrik, Trans.). Moscow: Univers.

  13. Bernshtein, S. I. (1962). Basic concepts of phonology. Topics in the Study of Language, 5, 62-80.