Аннотация

Изилдөө келечектеги мугалимдердин арасында педагогикалык толеранттуулукту жана окуу мотивациясын жогорулатуу үчүн натыйжалуу педагогикалык моделдерди, социалдык-эмоционалдык мамилелерди жана санариптик платформаларды аныктоого багытталган. Методологияга педагогикалык моделдердин салыштырмалуу талдоосу, 2024-жылдын февраль айынан май айына чейин Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинде жана Эл аралык инновациялык технологиялар университетинде 84 студенттин катышуусунда жүргүзүлгөн квази-эксперименталдык изилдөө жана педагогикалык толеранттуулукту жана мотивацияны жогорулатуу алгоритмин иштеп чыгуу кирген. Негизги жыйынтыктар көрсөткөндөй, компетенттүүлүккө багытталган ыкманы, социалдык-эмоционалдык окутууну жана санариптик платформаларды киргизүү менен оюндаштырылган окутуу ыкмаларын интеграцияланган колдонуу педагогикалык толеранттуулуктун жана окуучулардын ички мотивациясынын олуттуу жогорулашына алып келет. Мугалимдердин толеранттуулук шкаласына ылайык, жогорку балл алган (4-5 балл) окуучулардын үлүшү баштапкы маанилерге салыштырмалуу орточо эсеп менен 25-35 %га өскөн, айрыкча ар кандай маданий, социалдык жана жеке чөйрөдөгү окуучулар менен иштөөгө даярдык жагынан. Академиялык мотивация шкаласына таянып, ички мотивациянын жогорулаганы байкалган, ал эми активдүү окутуу жана өз алдынча билим алуу көрсөткүчтөрү 20-35 % га жогорулаган. Мотивация деңгээли болжол менен 10 % га төмөндөгөн, анткени 10 жана 14-пункттар боюнча жогорку мотивациялык упайлардын (4-5 балл) үлүшү тиешелүүлүгүнө жараша 25 % дан 15 %га жана 20 % дан 10 %га чейин төмөндөгөн. Кесиптик компетенттүүлүк критерийлери боюнча лекторлордун орточо баалоосу 3,0-3,3төн 4,5-4,7ге чейин жогорулаган, ал эми эң маанилүү жакшыруу инклюзивдүү окуу иш-аракеттерин уюштуруу жөндөмү жана командалык ишке катышуу боюнча байкалган. Байкоолордун жыйынтыгында студенттердин коммуникативдик активдүүлүгү, командалык өз ара аракеттенүүнүн натыйжалуулугу, өз алдынча пландаштыруу жөндөмү жана педагогикалык практиканы рефлексивдүү талдоо жүргүзүү жөндөмү жогорулаган. Педагогикалык толеранттуулукту жана мотивацияны жогорулатуу үчүн иштелип чыккан алгоритм ырааттуу аракеттердин, куралдардын жана күтүлгөн натыйжалардын структуралаштырылган көрүнүшүн камсыз кылат. Изилдөөнү мугалимдерди даярдоочу университеттердин лекторлору, кесиптик өнүктүрүү борборлорунун методисттери, билим берүү мекемелеринин администраторлору жана педагогикалык билим берүү жаатындагы изилдөөчүлөр колдоно алышат

Негизги сөздөр

санариптик платформалар; социалдык-эмоционалдык ыкмалар; рефлексивдүү тапшырмалар; командалык долбоорлор; студенттер

Колдонулган булактар

  1. Amirova, A., Jeksembekova, M.I., Taubayeva, G.Z., Zhundibayeva, T.N., & Uaidullakyzy, E. (2020). Creative and research competence as a factor of professional training of future teachers: Perspective of learning technology. World Journal on Educational Technology: Current Issues, 12(4), 278-289. doi: 10.18844/wjet.v12i4.5181.
  2. Budnyk, O., Rembierz, M., Arbeláez-Encarnación, T.F., Rojas-Bahamón, M.J., Arbeláez-Campillo, D.F., Chinchoy, A., & Matveieva, N. (2022). Formation of tolerance in the inclusive environment of an educational institution. Amazonia Investiga, 11(56), 305-319. doi: 10.34069/AI/2022.56.08.29.
  3. Channell, M. (2025). Daniel Goleman’s emotional intelligence. Retrieved from https://www.tsw.co.uk/blog/leadership-and-management/daniel-goleman-emotional-intelligence/.
  4. Didur, A.V. (2022). Formation of pedagogical tolerance of future teachers of professional education by means of interdisciplinary integration: Theoretical basis of research. Innovative Pedagogy, 54(1), 137-140. doi: 10.32782/2663-6085/2022/54.1.29.
  5. EdInstruments. (n.d.). Academic motivation scale (AMS). Retrieved from https://edinstruments.org/instruments/academic-motivation-scale-ams.
  6. González, J., & Wagenaar, R. (2003). Tuning educational structures in Europe. Retrieved from https://ehea.info/media.ehea.info/file/Tuning_project/89/3/Tuning-Educational-Structures-Europe-executive-summary_575893.pdf.
  7. Herreros-Torres, D., Sanz, M.T., & Gómez-Ferragud, C.B. (2025). CoRe as a tool to evaluate the pedagogical knowledge of future teachers about the fraction as an operator. Frontiers in Education, 10, article number 1274102. doi: 10.3389/feduc.2025.1274102.
  8. Isaeva, G., Chynybaev, M., Bekboeva, R., Asan uulu, T., & Kalmatov, R. (2023). Analysis of the current state of the system of higher vocational pedagogical education in the Kyrgyz Republic: Problems and proposed solutions. Conrado Magazine, 19(90), 32-40.
  9. Ivanec, T.P., & Defar, A. (2023). Motivation for the choice of the teaching profession: The role of prospective teachers’ personality traits, emotional competence, and life-satisfaction. Sage Open, 13(2). doi: 10.1177/21582440231182594.
  10. Jafar, D.S.A., Saud, M.S., Hamid, M.Z.A., Suhairom, N., Hisham, M.H.M., & Zaid, Y.H. (2020). TVET teacher professional competency framework in industry 4.0 era. Universal Journal of Educational Research, 8(5), 1969-1979. doi: 10.13189/ujer.2020.080534.
  11. Joldasbaeva, A. (2024). Formation of pedagogical tolerance in future teachers as the main factor of the development of their professional personal qualities. Best Journal of Innovation in Science, Research and Development, 3(7), 225-228.
  12. Kahveci, H. (2023). The positive and negative effects of teacher attitudes and behaviors on student progress. Journal of Pedagogical Research, 7(1), 290-306. doi: 10.33902/JPR.202319128.
  13. Karim, A., Kartiko, A., Daulay, D.E., & Kumalasari, I.D. (2021). The effect of the supervision of the principal and the professional competency of teachers on teacher performance in private MI in Pacet District. Nidhomul Haq: Journal of Islamic Education Management, 6(3), 497-512. doi: 10.31538/ndh.v6i3.1686.
  14. Khaitov, L. (2020). Essence and structure of socio-pedagogical competence of the future logopeda teacher. European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences, 8(2), 37-43.
  15. Khimmataliev, D.O., Olmov, K.T., Abdullaeva, R.M., Ergashev, B.B., & Chulponova, K.T. (2021). Mechanisms of professional competence development in future teachers based on pedagogical and technical knowledge. Annals of the Romanian Society for Cell Biology, 25(2), 2950-2958.
  16. Li, J., & Xue, E. (2021). “Teach to adapt or adapt to teach”: Qualitative study on the new “special-post teachers” in China’s rural schools. Educational Philosophy and Theory, 53(12), 1295-1305. doi: 10.1080/00131857.2020.1840350.
  17. Llanos-Ruiz, D., Ausin-Villaverde, V., & Abella-Garcia, V. (2024). Interpersonal and intrapersonal skills for sustainability in the educational robotics classroom. Sustainability, 16(11), article number 4503. doi: 10.3390/su16114503.
  18. Martínez-Moreno, J., & Petko, D. (2024). What motivates future teachers? The influence of artificial intelligence on student teachers’ career choice. Computers & Education: Artificial Intelligence, 7, article number 100296. doi: 10.1016/j.caeai.2024.100296.
  19. Momunalieva, A., Ismailova, R., & Najimudinova, S. (2024). The case of the Kyrgyz Republic. In I. Menter (Ed.), The reform of teacher education in the post-Soviet space: A comparative analysis of fifteen independent countries (pp. 132-149). London: Routledge. doi: 10.4324/9781003348047.
  20. Navigate360 Editorial Team. (n.d.). What is CASEL? A comprehensive guide to social-emotional learning. Retrieved from https://navigate360.com/blog/what-is-casel/.
  21. Ng, D.T.K., Xinyu, C., Leung, J.K.L., & Chu, S.K.W. (2024). Fostering students’ AI literacy development through educational games: AI knowledge, affective and cognitive engagement. Journal of Computer Assisted Learning, 40(5), 2049-2064. doi: 10.1111/jcal.13009.
  22. Nwokeocha, S., Sessay, A., Njora, H., & Wodon, Q. (2023). Professional standards and competencies for teachers and school leaders: A case study for Sierra Leone. Addis Ababa: UNESCO International Institute for Capacity-Building in Africa.
  23. Özcan, M. (2021). Factors affecting students’ academic achievement according to the teachers’ opinion. Education Reform Journal, 6(1), 1-18. doi: 10.22596/erj2021.06.01.1.18.
  24. Prykhodkina, N., Tsynova, M., Kravets, H., Нrechanovska, O., & Nichyshyna, V. (2025). The role of interactive technologies in improving the quality of learning and development of scientific competences in modern education. Periodicals of Engineering and Natural Sciences, 13(1), 69-82. doi: 10.21533/pen.v13.i1.253.
  25. Rajesh, R., & Joseph, Z.C. (2023). Competency-based teacher education (CBTE): A training module to improve knowledge, attitude, and practices (KAP) of school teachers on learning disabilities in children. Journal of Family Medicine and Primary Care, 12(5), 874-880. doi: 10.4103/jfmpc.jfmpc_580_22.
  26. Roman-Gravan, P., Hervas-Gomez, C., Martín-Padilla, A.H., & Fernandez-Marquez, E. (2020). Perceptions about the use of educational robotics in the initial training of future teachers: A study on steam sustainability among female teachers. Sustainability, 12(10), article number 4154. doi: 10.3390/su12104154.
  27. Ruaya, P.P., Kang, H.X., Reader, S., & Hidayat, T. (2022). Role of teacher competence to implement the independent curriculum. International Journal of Science Education and Cultural Studies, 1(2), 94-108. doi: 10.58291/ijsecs.v1i2.48.
  28. Saffer, D. (2023). Notes on Donald Schön’s The reflective practitioner. Retrieved from https://odannyboy.medium.com/notes-on-donald-sh%C3%B6ns-the-reflective-practitioner-e67f753879d8.
  29. Sakallı, Ö., Tlili, A., Altınay, F., Karaatmaca, C., Altınay, Z., & Dağlı, G. (2021). The role of tolerance education in diversity management: A cultural historical activity theory perspective. Sage Open, 11(4). doi: 10.1177/21582440211060831.
  30. Su, Y. (2023). Delving into EFL teachers’ digital literacy and professional identity in the pandemic era: Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) framework. Heliyon, 9(6), article number e16361. doi: 10.1016/j.heliyon.2023.e16361.
  31. Surtini, S., & Muhtar, T. (2024). Teachers’ pedagogic competence in strengthening character education of students in elementary schools: Exploring effective strategies. Journal of Paedagogy, 11(3), 568-579. doi: 10.33394/jp.v11i3.11904.
  32. Suryani, A. (2021). “I chose teacher education because…”: A look into Indonesian future teachers. Asia Pacific Journal of Education, 41(1), 70-88. doi: 10.1080/02188791.2020.1783202.
  33. Sutarti, T., Asrowi, Triyanto, & Ramli, M. (2025). The potential of social pedagogy-based learning models to enhance student tolerance: An exploratory study. Multidisciplinary Science Journal, 7(4), article number e2025210. doi: 10.31893/multiscience.2025210.
  34. Tanhan, F., Kasap, S., Muahmmed, H.İ., & Ünsal, F. (2021). Teacher tolerance scale: Validity and reliability study. Siirt Education Journal, 1(2), 30-48.
  35. Tohan, T., Nyoto, N., & Chandra, T. (2022). The effect of teacher’s competence on the vocational high school teachers’ work satisfaction and performance in Prajnamitra Maitreya Foundation, Riau. Proceeding of International Conference on Business Management and Accounting, 1(1), 193-212.
  36. Turlybekov, B., Seidaliyeva, G., Abiev, B., & Kazyhankyzy, L. (2024). Development of professional-pedagogical competence in future English language teachers. International Journal of Innovative Research and Scientific Studies, 7(3), 1009-1016. doi: 10.53894/ijirss.v7i3.3009.
  37. Vasiliene-Vasiliauskiene, V., Vasiliauskas, A.V., Meidute-Kavaliauskiene, I., & Sabaityte, J. (2020). Peculiarities of educational challenges implementing project-based learning. World Journal on Educational Technology: Current Issues, 12(2), 136-149. doi: 10.18844/wjet.v12i2.4816.
  38. Venesaar, U., Malleus, E., Arro, G., & Toding, M. (2022). Entrepreneurship competence model for supporting learners development at all educational levels. Administrative Sciences, 12(1), article number 2. doi: 10.3390/admsci12010002.
  39. WMA Declaration of Helsinki – Ethical Principles for Medical Research Involving Human Participants. (1964, June). Retrieved from https://www.wma.net/policies-post/wma-declaration-of-helsinki/.
  40. Wulandari, D., Nugroho, E., Alifa, M.N., Aulia, P.K., & Aryani, V. (2022). The influence of work motivation on teacher’s pedagogical competence. Tarbawi: Journal of Educational Management Science, 8(2), 264-270. doi: 10.32678/tarbawi.v8i02.6694.
  41. Xu, R., Wang, Q., Chin, N.S., & Teo, E.W. (2021). Analysis of learning motivation and burnout of Malaysian and Chinese college students majoring in sports in an educational psychology perspective. Frontiers in Psychology, 12, article number 691324. doi: 10.3389/fpsyg.2021.691324.
  42. Zhang, X., Admiraal, W., & Saab, N. (2021). Teachers’ motivation to participate in continuous professional development: Relationship with factors at the personal and school level. Journal of Education for Teaching, 47(5), 714-731. doi: 10.1080/02607476.2021.1942804.