Аннотация

Бул макалада мамлекеттик бюджетти түзүүдҿ, сооданы ҿнүктүрүүдҿ жана мамлекеттик башкаруунун натыйжалуулугун жогорулатууда бажы кызматынын ролун аныктаган негизги аспектилер каралат. Бажы органдарынын негизги функциялары ачылат, бажылык жҿнгҿ салуу чҿйрҿсүндҿгү негизги кҿйгҿйлҿр талданат жана аларды чечүү жолдору сунушталат. Негизги кҿйгҿйлҿрдүн ичинен: учурдагы административдик тоскоолдуктар; бажы жол-жоболорунун татаалдыгы жана кҿп этаптуулугу; ҿткҿрүү пункттарында контролдук органдардын кҿптүгү; ар кандай мамлекеттик кҿзҿмҿл структураларынын бизнес процесстеринин ортосунда байланыштын жоктугу. Бул факторлор колдо болгон техникалык каражаттарды жана инфраструктураны оптималдуу эмес пайдаланууга алып келет, бул ҿз кезегинде тышкы соода процедураларын кыйындатат. Бажылык жҿнгҿ салууну ҿркүндҿтүү үчүн тҿмҿнкүдҿй механизмдер сунушталат: бажы жол-жоболорун оптималдаштыруу; бажы мыйзамдарын жакшыртуу; эл аралык кызматташтыкты ҿнүктүрүү; бажы органдарынын кызматкерлеринин квалификациясын дайыма жогорулатуу. Бул инструменттерди киргизүү бажылык жҿнгҿ салууну кыйла таасирдүү жана ачык кылууга мүмкүндүк берет, ошондой эле бажы системасынын эл аралык стандарттарга шайкештигин камсыз кылат

Негизги сөздөр

экономика; тышкы экономикалык иш; соода; бажы кызматы; бажы органдары; бажы тҿлҿмдҿрү жана жыйымдары; бажылык жҿнгҿ салуу; бажы кҿзҿмҿлү

Колдонулган булактар

  1. National Development Program of the Kyrgyz Republic until 2026 (Approved by Presidential Decree No. 415). (2021, October). Retrieved from https://stat.gov.kg/media/files/3d033353-7e05-42ec-a282-8722459f5c31.pdf.
  2. Concept for the Development of the Customs Service of the Kyrgyz Republic for 2022-2024. (2022, April). Retrieved from https://www.alta.ru/tamdoc/22kg0202/?ysclid=m1lxttxcb7439315216.
  3. National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic. (n.d.). Export-import operations of the Kyrgyz Republic. Retrieved from https://docs.yandex.ru/docs/view?url=ya-browser%...202024г...xlsx&nosw=1.
  4. Collected 59.6 billion in payments – customs reported for half a year. (2024). Slovo Kyrgyzstana, p. 2.
  5. National Report of the Kyrgyz Republic on the Implementation of the Vienna Programme of Action for Landlocked Developing Countries for the Decade 2014-2024. (n.d.). Retrieved from https://www.un.org/ohrlls/sites/.../kyrgyzstan_report_2024.pdf.
  6. Ministry of Finance of the Kyrgyz Republic. (n.d.). Main directions of fiscal policy of the Kyrgyz Republic for 2024-2028. Retrieved from https://minfin.kg/storage/files/shares/Post/Post-1043/documents/2216560411.
  7. National Development Strategy of the Kyrgyz Republic for 2018-2040. (n.d.). Retrieved from https://mineconom.gov.kg/storage/directs/documents/...078718fff.pdf.
  8. Kangeldiev, A.N. (2001). Customs administration in Kyrgyzstan: Monograph. Moscow: RIA RTA.
  9. More than 21 customs officers fired for corruption. (2024). Retrieved from https://economist.kg/novosti/2024/03/04/iz-za-korruptsii-uvolieny-bolieie-20-sotrudnikov-tamozhiennoi-sluzhby/?ysclid=m1mgys9h6p663071579.
  10. Customs Code of the Eurasian Economic Union (2023, March). Retrieved from https://rpn.gov.ru/upload/iblock/334/3ppysn7e894k5reu33v312nx7rhv5ice/TK_RF.pdf.
  11. Through Kyrgyzstan in the EAEU: How to stop the flow of illegal tobacco smuggling? (n.d.). Retrieved from https://24.kg/ekonomika/302439...kontrabandyi_nelegalnogo_tabaka/.