Аннотация

Макалада улуу ойчул Ж. Баласагындын таалим-тарбия тууралуу ойтуюмдары жана алардын инсанды калыптандыруудагы ролу жӛнүндӛ сӛз болот. Байыркы доорлордон бери эле улуу ойчулдар ӛздӛрүнүн кол жазмаларында адамзаттын жаратылышына жана табиятына  терең маани берип келишкен. Маселен улуу ойчул Ж. Баласагындын ―Кут алчу билим‖ поэмасында жүрүм-турум, адеп-ахлак нормалары жӛнүндӛ кененирээк жазылат. Дегеле адам ӛмүрүнүн маңызы, адам бул жашоого келгендеги вазыйпасы, жүрүм-турум эрежелери, дегеле жамандык менен жакшылык, сыяктуу ойлордун тегерегинде терең ойлонгон. Учурдагы ааламдашуу мезгилинде  маданий чектердин кеңейүүсү, илим менен техниканын ӛнүгүүсү баалуулуктардын алмашуусуна алып келүүдӛ. Демек,  азыркы учур улуу ойчулдун ой-туюмдарына кайрылуунун зарылдыгын кӛрсӛтүүдӛ. Анткени улуу ойчулдун эмгегиндеги таалим-тарбия тууралуу баалуу ойлордун берилиши, ӛз заманы жана азыркы учур үчүн терең маанилүү жана учурдагы ӛткӛӛл мезгилдеги инсанды калыптандырууда ӛзгӛчӛ ролду ойнойт

Негизги сөздөр

жүрүм-турум; адеп-ахлак; инсан; ойчул; калыптандыруу; ааламдашуу; таалим-тарбия

Колдонулган булактар

[1] Balasagyn, J. (1993). Kutadgu bilig: Poem (Translated from Old Turkic by T. Kozubekov). Moscow: NIK Firm.

[2] Sputnik. (2022). Jusup Balasagyn – biography. Retrieved from https://sputnik.kg/01.09.22/zhusupbalasagyn-omur-bayany-1030905104.html.

[3] Naimanbaev, M.Zh., Choyunova, A.T., & Akmatova, I.N. (2016). The representation of ideas for teaching children moral qualities in the poem “Kutadgu bilig.” Bulletin of JAMU, 2, 6.

[4] Balasagyn, J. (2017). Kutadgu bilig: Poem (Translated by T. Kozubekov). Bishkek: Biyiktik.

[5] Muslim culture and the spirituality of Balasagyn. (2016). Retrieved from https://www.azattyk.org/28.04.2016.kyrgyzstan_jusup_balasagyn.

[6] Baytokova, A.S. (2023). The role of folk pedagogy in shaping the younger generation. Bulletin of KNU named after J. Balasagyn, 2, 303.

[7] Aytibaeva, Zh.K., & Muratalieva, U.T. (2022). Concept, conceptual framework and cognitive linguistic image of the world. Bulletin of KNU named after J. Balasagyn, 4, 35.